BES'ten çıkmadan önce: ara verme, fon değiştirme, aktarım ve kısmi ödeme

BES'ten çıkmak çoğu zaman tek seçenek değildir. Ödemeye ara vermek, fon değiştirmek, başka şirkete aktarmak ve kısmi ödeme almak sözleşmenizi ve devlet katkısı haklarınızı korur. Hangi durumda hangisi işe yarar, şartları ve kesintileri neler?

BES'ten çıkmak isteyenlerin çoğunun asıl derdi sistemin kendisi değil, belirli bir sorundur: ödemeleri sürdürememek, getiriden memnun olmamak, şirketten şikâyetçi olmak ya da bir harcama için paraya ihtiyaç duymak. Bu sorunların her biri için sözleşmeyi kapatmadan kullanılabilecek bir hak var. Çıkmak ise devlet katkısının hak edilmemiş kısmını, sistemde geçen süreyi ve vergi avantajını birlikte götürür.

Durumunuza göre seçenek

1. Ödemeye ara vermek

Gönüllü BES'te katkı payı ödemeye istediğiniz zaman ara verebilir, istediğiniz zaman kaldığınız yerden devam edebilirsiniz. Sözleşmeniz açık kalır, birikiminiz fonlarda değerlenmeye devam eder ve sistemde geçirdiğiniz süre işlemeye devam eder. Yani ödeme yapmasanız da 3, 6 ve 10 yıl hak ediş eşiklerine ulaşırsınız. Hesabınızdaki devlet katkısı yerinde durur; ara verdiğiniz dönemde ödeme yapmadığınız için yeni devlet katkısı yatmaz.

Ara vermek için kart ya da hesap talimatını iptal etmek yerine emeklilik şirketinize bildirin; böylece şirket tahsilat denemelerini durdurur. Ödeme tarihinden sonraki 3 ay içinde hiç ödeme yapılmazsa da ara verilmiş sayılırsınız.

Ara verme kesintisi: Sözleşmenin ilk 5 yılında, ara verilen her ay için birikiminizden en fazla aylık brüt asgari ücretin %8,5'inin on ikide biri kadar kesinti alınabilir (2026 için ayda yaklaşık 234 TL). Bu kesinti, ilk 5 yıldaki yıllık toplam kesinti sınırının içinde kalır. Bir yıldan uzun ara vermede şirketin Emeklilik Gözetim Merkezi'ne ödediği sabit giderler de birikimden düşülebilir. Sözleşmenin 5. yılı dolduktan sonra ara verme kesintisi dahil yönetim gider kesintisi alınamaz. Planınızda bu kesinti olup olmadığını şirketinize sorun.

Tamamen durdurmak istemiyorsanız katkı payı tutarını düşürmek de mümkündür; planınızın izin verdiği en düşük tutara inebilirsiniz.

Otomatik katılımda (OKS) ara verme

Maaşınızdan kesilen OKS katkısına da ara verebilirsiniz. Talebi işverenize ya da emeklilik şirketine iletirsiniz; kesinti en geç talepten sonraki ikinci maaş ödemesinden itibaren durur. Ara verme için süre sınırı yoktur ve OKS'de ara verme kesintisi alınmaz. Ücretsiz izin gibi maaş almadığınız dönemler ara verme sayılmaz.

2. Fon dağılımını değiştirmek

Getiriden memnun değilseniz sorun çoğu zaman sistem değil, seçili fonlardır. Birikiminizin ve gelecekteki katkılarınızın fonlar arasındaki dağılımını yılda 12 kez değiştirebilirsiniz; her değişiklikte en fazla 20 fon seçilebilir. İşlem ücretsizdir ve vergi doğurmaz, çünkü para sistemin içinde kalır. Mobil uygulama ya da internet şubesinden yapılır; fonların alım satım süresine bağlı olarak birkaç iş günü sürebilir.

BEFAS (Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu) sayesinde kendi şirketinizin fonlarıyla sınırlı değilsiniz; başka emeklilik şirketlerinin BEFAS'a açık fonlarını da seçebilirsiniz. Tüm emeklilik fonlarının getirisini ve yönetim ücretini BES fon getirileri tablomuzda karşılaştırabilirsiniz. Değişiklik hakkınız sınırlı olduğu için kısa vadeli piyasa hareketlerine göre sık sık değiştirmek yerine yılda birkaç kez gözden geçirmek daha sağlıklıdır.

Fonlardan ayrı olarak emeklilik planınızı da (kesinti yapısı ve sunulan fon seti) yılda 4 kez değiştirebilirsiniz.

3. Başka şirkete aktarmak

Hizmetten, kesintilerden ya da fon seçeneklerinden memnun değilseniz birikiminizi başka bir emeklilik şirketine taşıyabilirsiniz. Şartı, sözleşmenizin mevcut şirkette en az 2 yıl kalmış olmasıdır; daha önce aktarımla gelmiş bir sözleşmede bu süre 1 yıldır.

• Ne taşınır: birikiminiz ve devlet katkısı hesabınız birlikte yeni şirkete geçer. Sistemden çıkmış sayılmazsınız; hak ediş süreniz kaldığı yerden devam eder ve stopaj kesilmez.
• Nasıl yapılır: başvuru, geçmek istediğiniz yeni şirkete yapılır. Mevcut şirket 5 iş günü içinde hesap özeti ve aktarım formlarını gönderir; imzalı aktarım talep formundan sonra birikim en geç 10 iş günü içinde yeni şirkete geçer.
• Dikkat: sözleşmenizin ilk 5 yılındaysanız aktarım, planınızdaki ertelenmiş giriş aidatının kesilmesine yol açabilir. Aktarım bilgi formunda bu kalemi kontrol edin.

4. Kısmi ödeme almak

Belirli bir harcama için paraya ihtiyacınız varsa sözleşmeyi kapatmadan birikiminizin bir kısmını çekebilirsiniz. Kısmi ödeme konut alımı, evlilik ve doğal afet durumlarında kullanılabilir.

• Konut ve evlilik şartı: sistemde en az 5 yılınızı doldurmuş ve en az aylık brüt asgari ücretin 5 katı kadar katkı payı ödemiş olmanız gerekir (2026 için 165.150 TL).
• Ne kadar: kendi birikiminizin %50'sine kadarı; ayrıca çektiğiniz tutarın %20'si kadar devlet katkısı hesabınızdan ödenir.
• Kaç kez: her gerekçe bir kez kullanılır. Evlilikten sonra konut için (ya da tersi) başvurmak isterseniz 5 yıl ve 5 asgari ücret şartı yeniden aranır.
• Doğal afet: süre ve tutar şartı aranmaz.
• Belge: konut için tapu, evlilik için evlilik kaydı istenir. Talep işlemden en fazla 2 ay önce de yapılabilir; belgeler 2 ay içinde sunulmazsa devlet katkısı hesabınızdan kesinti yapılır.
• Sonrası: kısmi ödemeden sonraki 3 yıl içinde emeklilik, vefat ve maluliyet dışında bir sebeple sözleşmeyi sonlandırırsanız, kısmi ödemeyle aldığınız devlet katkısı faiziyle geri alınır.

Onaylanan talepler en geç 10 iş günü içinde ödenir. Bedelli askerlik ve hac için de kısmi ödeme getirilmesi Cumhurbaşkanlığı 2027 Yılı Programı'nda hedeflendi; bu yazının yazıldığı tarihte henüz yürürlükte değil.

Yine de çıkmak istiyorsanız

Bu seçeneklerin hiçbiri ihtiyacınızı karşılamıyorsa çıkış kararı mantıklı olabilir. Karar vermeden önce BES'ten çıkış hesaplayıcısı ile net tutarı ve birkaç ay beklemenin ne kazandıracağını görün; BES'ten çıkmak mantıklı mı? yazısında kesintileri, BES'ten nasıl çıkılır? yazısında adım adım süreci bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İlgili: BES devlet katkısı hesaplama · BES'ten çıkış hesaplama · Kaynak: Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik, Bireysel Emeklilik Sisteminde Kısmen Ödeme Hakkında Yönetmelik, otomatik katılım düzenlemeleri, Emeklilik Gözetim Merkezi katılımcı bilgilendirmeleri.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Vergi oranları ve kurallar değişebilir; güncel mevzuatı ilgili kurumdan doğrulayın.