Dolar bazında BIST 100: borsa 10 yılda gerçekten kazandırdı mı?
BIST 100 TL bazında kat kat arttı ama dolar da arttı. Endeksin dolar karşılığı, 2016'dan bu yana yıllara göre getirisi, temettünün farkı ve hangi yıl alsaydınız bugün ne kazanırdınız.
BIST 100 endeksi 4 Ocak 2016 ile 30 Ekim 2026 arasında TL bazında 15,3 kat arttı: 705 puandan 10.760 puana. Kâğıt üzerinde etkileyici bir rakam. Ama aynı dönemde dolar da 2,92 TL'den 49,79 TL'ye çıktı; yani 17,0 kat arttı. Dolar endeksten hızlı yükseldiği için BIST 100, dolar bazında bu dönemi −%10,4 ile kapattı.
Hikâyenin ikinci yarısı temettülerde. Şirketlerin dağıttığı temettüler yeniden yatırılmış sayıldığında (BIST 100 getiri endeksi) dolar bazındaki sonuç +%19,7, yıllık ortalama +%1,7. Yani borsa, temettülerle birlikte dolar karşısında değerini koruyup üzerine bir miktar ekledi; ama yaklaşık on bir yıl için bu mütevazı bir getiri.
Dolar bazında BIST 100
216,1 −25,1 (−%10,42)Tüm zamanlarBIST 100 kapanışı ÷ TCMB dolar satış kuru · 4 Ocak 2016 – 30 Ekim 2026
Dolar bazlı BIST 100 nasıl hesaplanır?
Hesap basittir: endeksin kapanış puanı, aynı günün dolar kuruna bölünür. Bugünkü rakamlarla 30 Ekim 2026: 10.759,56 puan ÷ 49,7892 TL = 216,1. Bu sayı tek başına bir fiyat değildir; zaman içindeki değişimi önemlidir. Dolar bazlı endeks yükseliyorsa borsa dolardan hızlı artıyor, düşüyorsa dolar borsadan hızlı artıyor demektir.
Neden bu kadar önemli? Türkiye'de TL uzun süredir değer kaybediyor. Endeksin TL olarak yükselmesinin bir kısmı şirketlerin gerçekten büyümesinden, bir kısmı ise sadece paranın değer kaybetmesinden gelir. Dolar bazında bakmak bu ikinci etkiyi ayıklar. Borsa İstanbul'da halka açık hisselerin önemli bir kısmına sahip olan yabancı yatırımcılar da getirilerini dolar cinsinden ölçer.
2016 başında 10.000 dolar ne olurdu?
| 10.000 dolar nereye? | Bugün | Değişim |
|---|---|---|
| Borsa, temettü dahil | 11.971 $ | +%19,7 |
| Borsa, yalnızca fiyat | 8.958 $ | −%10,4 |
| Dolar olarak tutmak | 10.000 $ | %0 |
Aynı 10.000 dolar o gün 29.233 TL ediyordu. BIST 100'de temettülerle birlikte bugün 596.047 TL olurdu; aynı dönemde TÜFE 15,9 kat arttı. Komisyon ve vergiler dahil değildir.
Yıllara göre dolar bazında getiri
Son 11 takvim yılının 5 tanesinde BIST 100 dolar bazında kazandırdı, 6 tanesinde kaybettirdi. En iyi yıl 2022 (+%105,8), en kötü yıl 2018 (−%42,7). Bu kadar sert iniş çıkışlar, dolar bazında borsanın tek bir yıla bakılarak değerlendirilemeyeceğini gösteriyor.
Fiyat endeksi, yıl sonu kapanışları. 2016: 4 Ocak 2016 başlangıçlı. 2026*: yılbaşından 30 Ekim 2026 tarihine kadar.
Ne zaman aldığınız her şeyi değiştiriyor
Dolar bazında getiri, başlangıç tarihine çok duyarlıdır. Kurun sıçradığı bir dönemin hemen ardından alan yatırımcı ile borsanın dolar bazında pahalı olduğu bir dönemde alan yatırımcı, aynı endekste çok farklı sonuçlar görür. Aşağıdaki tablo, her yıl sonunda BIST 100'e yatırım yapılsaydı bugüne kadar dolar bazında ne kazanılacağını gösterir.
| Alış tarihi | Dolar bazlı endeks | Fiyat ($) | Temettü dahil ($) |
|---|---|---|---|
| 4 Ocak 2016 | 241,2 | −%10,4 | +%19,7 |
| 30 Aralık 2016 | 220,8 | −%2,1 | +%27,7 |
| 29 Aralık 2017 | 302,1 | −%28,5 | −%9,4 |
| 31 Aralık 2018 | 173,2 | +%24,8 | +%52,6 |
| 31 Aralık 2019 | 192,3 | +%12,4 | +%32,9 |
| 31 Aralık 2020 | 200,8 | +%7,6 | +%25,5 |
| 31 Aralık 2021 | 142,9 | +%51,2 | +%70,6 |
| 30 Aralık 2022 | 294,1 | −%26,5 | −%19,8 |
| 29 Aralık 2023 | 253,7 | −%14,8 | −%9,5 |
| 31 Aralık 2024 | 278,6 | −%22,4 | −%19,6 |
| 31 Aralık 2025 | 262,3 | −%17,6 | −%16,4 |
30 Ekim 2026 kapanışına kadar dolar bazında getiri. Bugünkü dolar bazlı endeks: 216,1.
Temettüler dahil en iyi sonucu 31 Aralık 2021 tarihinde alan yatırımcı elde ederdi (+%70,6); en kötüsünü ise 30 Aralık 2022 tarihinde alan (−%19,8). Aradaki fark, aynı endekste yalnızca alış zamanlamasının yarattığı farktır.
Zirve ve dipler
Bu dönemde dolar bazlı BIST 100'ün en yüksek seviyesi 338,3 ile 22 Mayıs 2024 tarihinde görüldü. En düşük seviye ise kurun sert yükseldiği 21 Aralık 2021 tarihindeki 108,1. Endeks 30 Ekim 2026 itibarıyla 216,1 seviyesinde; yani zirvenin −%36,1 altında. 2016 başındaki seviyeye (241,2) dipten sonra ilk kez 14 Kasım 2022 tarihinde dönülebildi.
Temettü neden bu kadar fark yaratıyor?
BIST 100 fiyat endeksi yalnızca hisse fiyatlarını izler. Şirketler kârlarının bir kısmını temettü olarak dağıttığında hisse fiyatı o gün temettü kadar düşer; fiyat endeksi bu parayı "kaybolmuş" gibi gösterir. Borsa İstanbul'un ayrıca hesapladığı BIST 100 getiri endeksi ise dağıtılan temettülerin aynı hisselere yeniden yatırıldığını varsayar. Uzun dönemde aradaki fark büyür: yukarıdaki tabloda fiyat ile temettü dahil sütunları arasındaki açıklık bundandır. Temettü verimi yüksek şirketlerin listesi için şirket sıralamamızdaki şirket sayfalarına, temettünün vergisi için temettü stopajı hesaplayıcısına bakabilirsiniz.
Bu rakamlar ne anlatıyor?
- TL bazında getiri yanıltıcı olabilir. Endeksin kat kat artması, aynı dönemde dolar ve fiyatlar da kat kat arttıysa gerçek bir zenginleşme anlamına gelmez. Enflasyona göre karşılaştırma için mevduat mı borsa mı? yazımıza bakabilirsiniz.
- Dönem seçimi sonucu belirler. Dolar bazında borsa yıllar boyunca hiçbir yere gitmeyebilir, sonra bir iki yılda sert yükselebilir. Tek bir başlangıç tarihine bakarak genelleme yapmak doğru değildir.
- Temettüyü hesaba katın. Uzun vadeli yatırımcının getirisinin önemli bir kısmı temettüden gelir; yalnızca endeks puanına bakmak tabloyu olduğundan kötü gösterir.
- Kendi yatırımınızı ölçün. Aldığınız ve sattığınız tarihleri girerek TL getirinizin dolar karşılığını dolar bazlı getiri hesaplayıcısıyla bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Dolar bazında BIST 100 şu an kaç?
30 Ekim 2026 kapanışına göre dolar bazlı BIST 100 216,1. Bu sayı, endeks puanının TCMB dolar satış kuruna bölünmesiyle bulunur ve her iş günü güncellenir.
Dolar bazında BIST 100 rekoru ne zaman görüldü?
2016'dan bu yana verilerde en yüksek seviye 338,3 (22 Mayıs 2024). Daha eski dönemlerde, özellikle 2013 öncesinde, dolar bazlı endeks bunun da üzerinde seviyeler görmüştü.
Endeks neden 2016'da 705 puan görünüyor?
Borsa İstanbul 27 Temmuz 2020'de endekslerden iki sıfır attı. 2016 başında 70 bin puanın üzerinde olan BIST 100, yeni ölçekte 705 puana karşılık gelir. Buradaki tüm geçmiş değerler bu yeni ölçeğe göredir, karşılaştırma bu yüzden tutarlıdır.
Getiri endeksi ile fiyat endeksi farkı nedir?
Fiyat endeksi yalnızca hisse fiyatlarını izler. Getiri endeksi ise dağıtılan temettülerin yeniden yatırıldığını varsayar ve yatırımcının toplam getirisini daha doğru gösterir.
Dolar bazında düşüş, borsanın kaybettirdiği anlamına mı gelir?
TL ile yatırım yapan biri için asıl ölçü enflasyondur; dolar bazı ise uluslararası karşılaştırma ve döviz tutmanın alternatifi olarak önemlidir. İkisine birlikte bakmak en sağlıklısıdır.
İlgili: BIST 100 grafiği ve yıllık getiriler · Dolar kuru · Mevduat mı, borsa mı? · Kaynak: Borsa İstanbul fiyat ve getiri endeksleri, TCMB döviz satış kuru (TCMB EVDS).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Vergi oranları ve kurallar değişebilir; güncel mevzuatı ilgili kurumdan doğrulayın.