Fiyat/Kazanç (F/K) oranı nedir, nasıl yorumlanır?

Hisse fiyatının şirketin pay başına kârına oranı; ucuz-pahalı tartışmasının en bilinen ölçüsü ve tuzakları.

Fiyat/Kazanç oranı (F/K, İngilizcede P/E), hisse fiyatının şirketin pay başına yıllık net kârına bölünmesiyle bulunur. Aynı sonuca piyasa değerini toplam net kâra bölerek de ulaşılır.

F/K = hisse fiyatı ÷ pay başına kâr = piyasa değeri ÷ net kâr

Örneğin 200 TL'lik bir hissenin şirketi pay başına 20 TL kâr ediyorsa F/K 10'dur. Kabaca, "bu kâr sabit kalsa şirket kendini kaç yılda öder" diye okunabilir.

Hangi kâr?

En yaygın kullanım son 12 aylık (dört çeyrek toplamı) net kârdır. Analistler bazen gelecek yıl beklenen kârı kullanır; buna ileriye dönük F/K denir. İkisi farklı sonuç verir; karşılaştırma yaparken aynı tanımı kullandığınızdan emin olun.

Düşük F/K her zaman ucuz mu?

Hayır. Düşük F/K üç farklı şey anlatabilir: hisse gerçekten ucuzdur; piyasa kârın düşeceğini bekliyordur; ya da kâr tek seferlik bir gelirle (varlık satışı, kur farkı) şişmiştir. Yüksek F/K da benzer biçimde ya pahalılığı ya da güçlü büyüme beklentisini gösterir. Oranı tek başına değil, sektör ortalaması ve şirketin kendi geçmişiyle birlikte okumak gerekir.

Türkiye'ye özgü dikkat noktaları

Enflasyon muhasebesi: 2024'ten itibaren halka açık şirketler finansal tablolarını enflasyona göre düzeltilmiş olarak açıklıyor. Düzeltilmiş kâr, nominal kârdan ciddi biçimde farklı olabilir; eski yıllarla karşılaştırırken bu kırılmayı hatırlayın.
Bankalar: Bankalarda F/K yanında piyasa değeri/defter değeri (PD/DD) oranı daha çok kullanılır.
Zarar eden şirket: Net kâr negatifse F/K hesaplanamaz; "F/K yok" yazılır.
Holdingler: İştirak değerlemesi nedeniyle kâr yıldan yıla sıçrayabilir; net aktif değer iskontosuna bakmak daha anlamlıdır.

Diğer değerleme oranları

F/K'yı tamamlayan ölçüler arasında PD/DD (piyasa değeri ÷ özkaynak), FD/FAVÖK (firma değeri ÷ faiz-vergi-amortisman öncesi kâr) ve temettü verimi bulunur. Her sektörde farklı oran öne çıkar: bankada PD/DD, sanayide FD/FAVÖK, olgun şirketlerde temettü verimi.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Vergi oranları ve kurallar değişebilir; güncel mevzuatı ilgili kurumdan doğrulayın.