Gram altın nasıl hesaplanır? Formül, ayar hesabı ve çeyrek altının has değeri
Gram altın fiyatı ons altın × dolar/TL ÷ 31,1035 formülüyle bulunur. Canlı hesap makinesi, ayar hesabı, çeyrek altının has değeri ve kuyumcu fiyatının neden farklı olduğu.
Gram altının TL fiyatı tek bir formülle bulunur: ons altının dolar fiyatı × dolar/TL kuru ÷ 31,1035. Türkiye'de gram altını belirleyen iki şey vardır: dünyada altının dolar cinsinden fiyatı ve doların TL karşılığı. Aşağıdaki şema bugünün rakamlarıyla hesabı gösteriyor.
30 Ekim 2026 verileri: ons altın 3.962 $ (Borsa İstanbul kapanışı), dolar/TL 49,7892 (TCMB satış). Formülle bulunan 6.342,21 TL, Borsa İstanbul'da aynı gün oluşan 6.350,00 TL gram fiyatından yalnızca %0,12 farklı. Rakamlar her iş günü otomatik güncellenir.
Formül nereden geliyor?
Altın dünyada ons cinsinden ve dolarla fiyatlanır. Buradaki ons, kıymetli madenlerde kullanılan "troy ons"tur ve 31,1035 grama eşittir; mutfakta kullanılan 28,35 gramlık onsla karıştırılmamalıdır. Bir onsun dolar fiyatını 31,1035'e bölünce bir gram altının dolar fiyatı, bunu dolar/TL kuruyla çarpınca da TL fiyatı çıkar:
Gram altın (TL) = Ons altın ($) × Dolar/TL ÷ 31,1035
Bugün: 3.962 × 49,79 ÷ 31,1035 = 6.342 TL
Gram altın hesap makinesi
Ons fiyatını ve kuru değiştirerek anlık hesap yapabilir, elinizdeki altının gramını ve ayarını girerek has (saf altın) değerini bulabilirsiniz.
Gram altını ne hareket ettirir: ons mu, dolar mı?
Formül, gram altının iki ayrı motoru olduğunu gösterir. Ons fiyatı küresel faiz beklentileri, merkez bankalarının altın alımları ve jeopolitik risklerle değişir. Dolar/TL ise Türkiye'deki enflasyon ve para politikasına bağlıdır. İkisi aynı yönde hareket ettiğinde gram altın sert değişir; ters yönde hareket ettiğinde birbirini dengeler. 2026 yılında (yılbaşından bu yana) ons altın −%11,6, dolar/TL +%16,0 değişti; gram altın ise +%2,5. Aşağıdaki tablo, her yıl gram altın getirisinin ne kadarının onstan, ne kadarının kurdan geldiğini gösteriyor:
| Yıl | Ons altın (dolar) | Dolar/TL | Gram altın (TL) |
|---|---|---|---|
| 2026 (yılbaşından) | −%11,6 | +%16,0 | +%2,5 |
| 2025 | +%69,0 | +%21,7 | +%104,9 |
| 2024 | +%24,2 | +%19,8 | +%54,3 |
| 2023 | +%17,6 | +%57,2 | +%77,1 |
| 2022 | −%0,5 | +%44,1 | +%42,7 |
| 2021 | −%3,6 | +%76,8 | +%71,6 |
| 2020 | +%24,3 | +%23,6 | +%57,0 |
| 2019 | +%18,9 | +%12,9 | +%31,9 |
Yıl sonu kapanışları; gram altın ≈ (1 + ons değişimi) × (1 + kur değişimi) − 1. Kaynak: TCMB EVDS (Borsa İstanbul Altın Piyasası, TCMB döviz satış kuru).
Tablodan çıkan sonuç: TL'nin hızlı değer kaybettiği yıllarda gram altın, ons sabit kalsa bile kur sayesinde yükselir. Kurun yavaş arttığı dönemlerde ise ons fiyatındaki düşüş doğrudan gram altına yansır. Altını TL'ye karşı korunma aracı olarak tutan yatırımcı için bu yüzden kurun seyri en az ons kadar önemlidir.
Ayar hesabı: 22, 18 ve 14 ayar altın
Ayar, bir altın eşyanın içindeki saf altın oranını gösterir. Bin birim üzerinden ifade edilen orana milyem denir: 22 ayar altın binde 916 saf altın içerir. Bir takının has değeri, ağırlığı milyemle çarparak bulunur. Örneğin 10 gramlık 22 ayar bir bilezikte 10 × 0,916 = 9,16 gram saf altın vardır.
| Ayar | Milyem | 1 gramdaki saf altın | 1 gramın has değeri |
|---|---|---|---|
| 24 ayar (has) | 995–999,9 | 1,000 g | 6.350 TL |
| 22 ayar | 916 | 0,916 g | 5.817 TL |
| 18 ayar | 750 | 0,750 g | 4.762 TL |
| 14 ayar | 585 | 0,585 g | 3.715 TL |
Has değer = gram altın fiyatı × milyem ÷ 1000; 30 Ekim 2026 Borsa İstanbul gram fiyatıyla (6.350 TL). Kuyumcu fiyatına işçilik ve kâr payı eklenir.
Çeyrek, yarım, tam altın: içinde ne kadar altın var?
Darphane'nin bastığı ziynet altınlar 22 ayardır. Bu yüzden 1,75 gramlık bir çeyrek altında yaklaşık 1,60 gram saf altın bulunur. Has değerleri bugünkü gram fiyatıyla şöyle:
Has değer = ağırlık × 0,916 × gram altın fiyatı (30 Ekim 2026: 6.350 TL). Ağırlıklar Darphane basımı ziynet altınlar için yaklaşık değerlerdir. Kuyumcu satış fiyatı, has değerin üzerine işçilik ve kâr payı eklenerek oluşur; bu yüzden genellikle has değerin birkaç yüzde üzerindedir.
Kuyumcudaki fiyat neden farklı?
- Alış-satış farkı (makas): Kuyumcu ve bankalar altını aldıkları fiyattan daha yükseğe satar. Bu fark piyasa sakinken dar, dalgalı dönemlerde ve hafta sonları geniştir.
- İşçilik: Takı ve ziynet altınlarda has değerin üzerine işçilik ve kâr payı eklenir. Bozdururken işçilik geri alınmaz, yalnızca has değer üzerinden fiyat verilir.
- Zaman ve kur farkı: Ons altın hafta içi neredeyse kesintisiz işlem görür. Kuyumcular TCMB kuru yerine anlık serbest piyasa kurunu kullanır. Borsa İstanbul kapanışı ise günde bir kez oluşur. Bu yüzden aynı anda bakılan iki fiyat birkaç lira farklı olabilir.
- Hafta sonu: Uluslararası altın piyasası cumartesi ve pazar kapalıdır. Bu günlerde kuyumcular riski fiyatlamak için makası açabilir.
Formül gerçekten tutuyor mu?
TCMB'nin yayımladığı Borsa İstanbul altın kapanışlarını, 2018'den bu yana her işlem günü için aynı günün ons fiyatı ve TCMB dolar kuruyla karşılaştırdık (yılda yaklaşık 250 gün). Formülle hesaplanan fiyat ile gerçek kapanış arasındaki farkın ortancası çoğu yıl %0,1–0,3 aralığında; en yüksek değer, iç talebin çok güçlü olduğu 2023'te %0,9. Günlük sapmaların nedeni iki verinin aynı saatte oluşmaması ve iç piyasadaki arz-talep dengesi; talebin çok arttığı dönemlerde yurt içi fiyat uluslararası fiyatın biraz üzerine çıkabiliyor.
| Yıl | İşlem günü | Ortanca fark | Ortanca mutlak fark |
|---|---|---|---|
| 2018 | 124 | −%0,14 | %0,90 |
| 2019 | 247 | %0,01 | %0,64 |
| 2020 | 249 | %0,31 | %0,70 |
| 2021 | 241 | %0,17 | %0,75 |
| 2022 | 249 | %0,20 | %0,64 |
| 2023 | 251 | %0,90 | %1,40 |
| 2024 | 246 | %0,27 | %0,68 |
| 2025 | 246 | %0,22 | %0,36 |
| 2026 | 204 | %0,12 | %0,25 |
Fark = Borsa İstanbul gram kapanışı ÷ (ons × TCMB dolar satış kuru ÷ 31,1035) − 1. Pozitif değer, iç piyasanın formülün biraz üzerinde fiyatlandığını gösterir.
Sık sorulan sorular
Gram altın nasıl hesaplanır?
Ons altının dolar fiyatı dolar/TL kuruyla çarpılır ve 31,1035'e bölünür. Bugünkü rakamlarla: 3.962 × 49,79 ÷ 31,1035 = 6.342 TL.
1 ons altın kaç gramdır?
Kıymetli madenlerde kullanılan troy ons 31,1035 gramdır. Gündelik kullanımdaki ons (28,35 g) farklı bir birimdir.
22 ayar bilezik nasıl hesaplanır?
Bileziğin gramı 0,916 ile çarpılarak içindeki saf altın bulunur, bu da gram altın fiyatıyla çarpılır. Kuyumcu satarken buna işçilik ekler, geri alırken yalnızca has değeri öder.
Çeyrek altında kaç gram altın var?
Çeyrek altın yaklaşık 1,75 gram ağırlığındadır ve 22 ayardır; içinde yaklaşık 1,60 gram saf altın bulunur.
Gram altın hafta sonu değişir mi?
Uluslararası altın piyasası hafta sonu kapalı olduğu için ons fiyatı değişmez. Kuyumcular ise belirsizliğe karşı alış-satış farkını açabilir, bu yüzden hafta sonu fiyatları genellikle daha geniş makaslıdır.
İlgili: Gram altın grafiği ve geçmiş fiyatlar · Dolar kuru · Gram altın Ekim'i nasıl kapattı? · Altın, mevduat ve borsanın yıllara göre reel getirisi
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Vergi oranları ve kurallar değişebilir; güncel mevzuatı ilgili kurumdan doğrulayın.