İçeriğe geç
BIST 10011.400▼ %0,67Dolar/TL50,4694 TL▲ %0,05Euro/TL55,4579 TL▲ %0,20TCMB · BIST kapanış

Bedelli sermaye artırımı hesaplama: rüçhan hakkı kullanılır mı?

Elinizdeki lot sayısını, hissenin son kapanış fiyatını ve bedelli oranını yazın. Bölünme sonrası teorik fiyatı, rüçhan hakkını kullanmak için gereken parayı ve hakkı kullanmazsanız ne kaybedeceğinizi görün.

KAP'taki "rüçhan hakkı kullanım oranı". %100 = her 1 lota 1 yeni pay.
Çoğunlukla nominal değer olan 1 TL; primli artırımlarda daha yüksektir.
Aynı gün bedelsiz veya temettü de varsa
Bölünme sonrası teorik fiyat—
Rüçhanı kullanmak için gereken para—
Kullanırsanız toplam lot—
Kuponların teorik değeri—
Hiçbir şey yapmazsanız kayıp—

Üç seçenek: kullan, sat ya da hiçbir şey yapma

Bedelli sermaye artırımında elinizdeki her lot için bir rüçhan hakkı (yeni pay alma hakkı) doğar. Rüçhan kullanımının başladığı gün hisse fiyatı teorik fiyata iner. Bu noktada üç yolunuz var ve sonuçları çok farklı:

Kısacası, hakkı kullanmak ya da satmak değerinizi korur; hiçbir şey yapmamak para kaybettirir. Bu hesap, hisse fiyatının teorik fiyatta kaldığı varsayımına dayanır. Gerçek fiyat ve kupon fiyatı piyasada oluşur ve yukarı ya da aşağı sapabilir.

Bedelli oranına göre teorik fiyat

10 TL'den kapanmış bir hisse için, 1 TL rüçhan fiyatıyla farklı oranlarda bölünme sonrası teorik fiyat ve 1.000 lotluk bir yatırımcının durumu:

Bedelli oranına göre teorik fiyat
Bedelli oranıTeorik fiyat1 lota yeni pay1.000 lot için ödemeKullanmazsanız kayıp*
%258,20 TL0,25 lot250 TL1.800 TL
%507,00 TL0,50 lot500 TL3.000 TL
%1005,50 TL1,00 lot1.000 TL4.500 TL
%2004,00 TL2,00 lot2.000 TL6.000 TL
%3003,25 TL3,00 lot3.000 TL6.750 TL
%4002,80 TL4,00 lot4.000 TL7.200 TL

* Rüçhan hakkı ne kullanılır ne de satılırsa kaybedilen değer (kuponların teorik değeri). Oran büyüdükçe teorik fiyat rüçhan fiyatına yaklaşır, ancak kaybedilecek toplam tutar artar.

Formül

Borsa İstanbul'un teorik fiyat prosedürüne göre:

Teorik fiyat = (Son kapanış − Brüt temettü + Bedelli oranı × Rüçhan fiyatı) ÷ (1 + Bedelsiz oranı + Bedelli oranı)

Oranlar ondalık yazılır (%50 = 0,5; %300 = 3). Teorik fiyat rüçhan fiyatının altına düşüyorsa bedelli oranı hesaba katılmaz. Borsa, sonucu fiyat adımına yuvarlayarak rüçhan başlangıç günü sabah KAP'ta duyurur. Rüçhan hakları tamamen kısıtlanarak yapılan (tahsisli) bedelli artırımlarda ise fiyatta düzeltme yapılmaz.

Rüçhan hakkının ne olduğu, nasıl kullanıldığı, kuponların borsada hangi tarihler arasında satılabildiği ve kalan payların ne olduğu: Rüçhan hakkı nedir, nasıl kullanılır?

Sık sorulan sorular

Rüçhan hakkımı kullanmazsam ne olur?

Ne kullanır ne de satarsanız, süre bitince hak yanar ve karşılığında hiçbir şey almazsınız. Hisse fiyatı rüçhan başlangıç günü teorik fiyata düştüğü için bu gerçek bir kayıptır: örnekte 10.000 TL değerindeki 1.000 lot, kullanılmayan haklarla 5.500 TL değerinde kalır. Katılmak istemiyorsanız kuponları süresi içinde borsada satın.

Bedelli sermaye artırımında hisse fiyatı neden düşer?

Şirket yeni payları piyasa fiyatının altında (çoğunlukla 1 TL nominal fiyattan) sattığı için Borsa İstanbul, rüçhan hakkı kullanımının başladığı gün fiyatı eski fiyat ile yeni payların satış fiyatının ağırlıklı ortalamasına çeker. Buna teorik fiyat denir. Hakkını kullanan ya da satan ortak için bu düşüş kayıp değildir; kaybedilen değer rüçhan hakkının içindedir.

Teorik fiyat nasıl hesaplanır?

Formül: (son kapanış − brüt temettü + bedelli oranı × rüçhan fiyatı) ÷ (1 + bedelsiz oranı + bedelli oranı). Oranlar ondalık yazılır: %200 bedelli için 2. Örneğin 10 TL'lik hissede %100 bedelli, 1 TL rüçhan fiyatıyla (10 + 1) ÷ 2 = 5,50 TL olur. Borsa İstanbul bu fiyatı fiyat adımına yuvarlayarak açıklar.

Rüçhan kuponunun değeri ne kadardır?

Teorik olarak her yeni pay için teorik fiyat ile rüçhan fiyatı arasındaki fark kadardır. Örnekte bir yeni payın hakkı 4,50 TL eder; 1.000 lotun kuponları toplam 4.500 TL. Borsadaki kupon fiyatı ise arz ve talebe göre bu değerden sapabilir; satmadan önce hisse fiyatıyla karşılaştırın.

Hisse fiyatı rüçhan fiyatına yakınsa ne olur?

Rüçhan hakkının değeri azalır. 1,20 TL'lik bir hissede %100 bedelli ve 1 TL rüçhan fiyatıyla teorik fiyat 1,10 TL olur; kuponun teorik değeri yalnızca 0,10 TL. Hisse fiyatı rüçhan fiyatının altındaysa Borsa İstanbul rüçhanı teorik fiyat hesabına katmaz; bu durumda hakkı kullanmak, aynı hisseyi borsadan almaktan pahalıya gelir.

Bedelli ve bedelsiz birlikte olursa?

İki oran aynı formüle girer: bedelsiz oranı paydaya eklenir. Bedelsiz paylar ücretsiz gelir, bedelli kısım için yine rüçhan bedeli ödenir. Hesaplayıcıda bedelsiz oranını da yazarak sonucu görebilirsiniz.

İlgili: Bedelsiz hesaplama · Bedelsiz ve bedelli takvimi · Rüçhan hakkı nedir? · Bedelsiz ve bedelli sermaye artırımı nedir? · Temettü takvimi · Temettü stopajı hesaplayıcı

Kaynak: Borsa İstanbul, Özsermaye Hallerinde Payların Teorik/Referans Fiyatlarının Belirlenmesi Prosedürü; SPK Pay Tebliği (VII-128.1). Hesaplar teorik fiyat varsayımıyla yapılır; aracı kurum komisyonu ve temettü stopajı dahil değildir. Kesin oran, fiyat ve tarihler şirketin KAP'taki izahnamesinde yer alır. Bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.