Zorunlu BES (Otomatik Katılım) 2026: kesinti, devlet katkısı ve fon seçimi
Zorunlu BES'in resmî adı Otomatik Katılım Sistemi (OKS). İşvereniniz sizi sisteme dahil eder, maaşınızdan her ay %3 kesilir ve devlet bunun üzerine %20 ekler. Çoğu çalışanın bilmediği şey ise paranın hangi fonda durduğu ve bunun nasıl değiştirileceği.
Zorunlu BES kesintisi hesaplama
Devlet katkısı yıllık brüt asgari ücretin %20'si ile sınırlıdır (2026: 79.272 TL); bu sınır zorunlu BES için gönüllü BES'ten ayrı uygulanır. Cayma hakkını kullanmazsanız bir defaya mahsus 500 TL başlangıç devlet katkısı eklenir. Devlet katkısını tamamen almak için sistemde 10 yıl kalıp 56 yaşını doldurmanız gerekir; ayrıntılar: BES devlet katkısı hesaplama.
Kimler zorunlu BES'e dahil?
- 45 yaşını doldurmamış, Türk vatandaşı veya Mavi Kart sahibi, özel sektörde (4/a) ya da kamuda (4/c) ücretli çalışanlar.
- 5 ve üzeri çalışanı olan tüm işverenler çalışanlarını sisteme dahil etmekle yükümlü.
- 45 yaşın üstündekiler otomatik dahil edilmez ama talep ederse dahil olabilir.
- Daha önce gönüllü BES'iniz olsa bile zorunlu BES ayrı bir sözleşme olarak açılır.
Paranız hangi fonda? Zorunlu BES'in fon takvimi
- İlk 2 ay: Kesilen para emeklilik şirketinin başlangıç fonuna yatırılır. Bu sürede fon değiştirilemez; isterseniz cayabilirsiniz.
- 2. aydan sonra: Fon dağılımınızı uygulamadan değiştirebilirsiniz: yılda en fazla 12 kez, bir seferde en fazla 20 fon.
- 12. ayın sonunda: Hiç fon seçmediyseniz birikiminiz otomatik olarak standart fona aktarılır.
- Sonrası: Şirket fonunuzu bir daha kendiliğinden değiştirmez. Siz değiştirmedikçe paranız yıllarca standart fonda kalır.
OKS fonlarındaki paranın yaklaşık %68 kadarı standart fonlarda duruyor; yani çalışanların çoğu hiç fon seçimi yapmamış. Standart fonların ortanca getirisi 2023, 2024 yıllarında enflasyonun altında kaldı. Tamamlanan 4 yılın toplamında standart fonlar ortanca %341 kazandırırken enflasyon %412 oldu.
Zorunlu BES fonları: hangi profil ne kazandırdı?
OKS'de fonlar risk profiline göre gruplanır. Tablo, her gruptaki fonların ortanca getirisini yıllara göre ve aynı yılların enflasyonuyla birlikte gösterir. Risk değeri 1 (en düşük) ile 7 (en yüksek) arasıdır. Veri: TEFAS/BEFAS, 2 Kasım 2026.
| Fon grubu | Risk | Son 1 yıl | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2022–2025 | Yön. ücreti | OKS birikimi payı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Başlangıç fonu Sisteme girişte paranızın otomatik gittiği, düşük riskli fon. İlk 2 ay değiştirilemez. BEFAS'ta işlem görmez. | 1/7 | +%46,0 | +%21 | +%35 | +%57 | +%52 | +%289 | %0,85 | %12 |
| Standart fon Bir yıl boyunca fon seçmeyenlerin parasının otomatik aktarıldığı fon. OKS birikiminin büyük bölümü burada. | 4/7 | +%28,4 | +%79 | +%36 | +%36 | +%34 | +%341 | %0,85 | %68 |
| Muhafazakâr Seçilebilen fonlar içinde en düşük risk. | 2/7 | +%40,7 | +%28 | +%48 | +%69 | +%49 | +%377 | %0,85 | %1 |
| Temkinli Düşük-orta risk. | 2/7 | +%39,9 | +%29 | +%57 | +%67 | +%46 | +%393 | %0,85 | %1 |
| Dengeli Orta risk. | 4/7 | +%26,8 | +%106 | +%58 | +%59 | +%36 | +%602 | %0,85 | %3 |
| Atak / Dinamik / Büyüme Orta-yüksek risk. | 5/7 | +%21,3 | +%131 | +%54 | +%57 | +%32 | +%636 | %0,85 | %5 |
| Agresif OKS fonları içinde en yüksek risk; dalgalanma en fazla. | 6/7 | +%13,8 | +%187 | +%59 | +%57 | +%25 | +%795 | %0,85 | %10 |
| Enflasyon (TÜFE) | — | — | %64 | %65 | %44 | %31 | %412 | — | — |
Getiriler fon fiyatı üzerindendir (yönetim ücreti düşülmüş, stopaj ve devlet katkısı hariç); her grupta ortanca fonun getirisi gösterilir. Geçmiş getiri gelecek getiriyi garanti etmez. Tamamlanan yılların toplamında en yüksek ortanca getiri agresif grubunda.
Her grubun son 1 yılda en çok kazandıran fonları
| Grup | 1. | 2. | 3. |
|---|---|---|---|
| Standart fon | BNZ +%31,5 BNP Paribas Cardif · faizsiz | CFE +%30,8 QNB Sağlık Hayat · faizsiz | HEI +%30,7 AXA Hayat · faizsiz |
| Muhafazakâr | BPR +%47,2 BNP Paribas Cardif | CHC +%44,0 QNB Sağlık Hayat | VED +%40,7 Türkiye Hayat · faizsiz |
| Temkinli | MHM +%44,3 MetLife | GHP +%42,8 Garanti BBVA Emeklilik | GHZ +%41,8 Garanti BBVA Emeklilik · faizsiz |
| Dengeli | GHV +%42,2 Garanti BBVA Emeklilik · faizsiz | VGG +%35,0 Türkiye Hayat · faizsiz | BPJ +%34,5 BNP Paribas Cardif |
| Atak / Dinamik / Büyüme | KET +%36,6 Katılım Emeklilik · faizsiz | AIE +%30,9 Allianz Yaşam · faizsiz | VVU +%29,9 AgeSA · faizsiz |
| Agresif | KEZ +%33,2 Katılım Emeklilik · faizsiz | CHD +%24,8 QNB Sağlık Hayat · faizsiz | AIP +%23,6 Allianz Yaşam · faizsiz |
Yalnızca BEFAS'ta işlem gören fonlar. Başlangıç fonları BEFAS'ta işlem görmediği için listede yok. Planınızda sunulan fonlar şirketinize göre değişir; uygulamanızda hangi fonların listelendiğini kontrol edin. Tüm fonlar: BES fon getirileri · yıllara göre: BES fon şampiyonları.
Zorunlu BES'te fon nasıl değiştirilir?
- Emeklilik şirketinizin mobil uygulamasını indirin; şirketinizi bilmiyorsanız maaş bordronuza ya da e-Devlet'teki BES bilgilerinize bakın.
- Otomatik katılım sözleşmenizi seçin ve "fon dağılımı değişikliği" adımına girin.
- Hem mevcut birikiminizin hem de gelecek kesintilerin dağılımını güncelleyin; ikisi ayrı ayarlanır.
- Fonları ve oranları seçip onaylayın. İşlem birkaç iş günü içinde tamamlanır ve ücretsizdir.
Kesintiler, cayma, ara verme ve çıkış
- Kesinti: Zorunlu BES'te giriş aidatı ve yönetim gider kesintisi yoktur; yalnızca fonun yönetim ücreti fon fiyatından düşülür. OKS fonlarında ortanca yıllık yönetim ücreti %0,85.
- Cayma: Sisteme dahil olduğunuzun bildirilmesinden itibaren 2 ay içinde cayarsanız kesilen para kesintisiz iade edilir. Cayarsanız 500 TL başlangıç katkısını alamazsınız.
- Ara verme: Kesintiye ara verme talebini işvereninize veya şirketinize iletebilirsiniz; süre sınırı ve ara verme kesintisi yoktur. Sözleşmeniz ve sistemde geçen süreniz devam eder.
- Çıkış: 2 aydan sonra da ayrılabilirsiniz; getiriden stopaj kesilir ve devlet katkısının yalnızca hak edilen kısmı ödenir. Adım adım: Zorunlu BES'ten nasıl çıkılır? · çıkmadan önce: BES'ten çıkmadan önce · çıkış hesaplama.
- Emeklilik: 10 yıl + 56 yaşta devlet katkısının tamamı alınır. Birikiminizi en az 10 yıllık yıllık gelir sigortasına bağlarsanız birikiminizin %5'i kadar ek devlet katkısı ödenir.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) ne durumda?
TES, zorunlu BES'in işveren katkısını da içeren ikinci basamak bir emeklilik sistemine dönüştürülmesini hedefliyor. Hedef tarih önce 2024 sonu olarak açıklanmış, ardından 2025'e ve 2026'ya ertelenmişti. Kasım 2026 itibarıyla TBMM'ye sunulmuş bir kanun teklifi veya kamuoyuyla paylaşılmış kapsamlı bir taslak bulunmuyor; kesinti oranları ve işveren katkısı olası bir düzenlemeyle netleşecek. Gelişme olduğunda bu sayfayı güncelleyeceğiz.
Sık sorulan sorular
Zorunlu BES kesintisi ne kadar (2026)?
Kesinti, prime esas kazancınızın %3'üdür. 2026 brüt asgari ücreti 33.030,00 TL olduğu için asgari ücretli bir çalışanın kesintisi ayda 990,90 TL; buna %20 devlet katkısı olarak ayda 198,18 TL eklenir. Kendi maaşınızla hesaplamak için sayfadaki hesaplayıcıyı kullanın.
Zorunlu BES'ten nasıl çıkılır?
İlk 2 ay içinde cayma hakkınızı kullanırsanız kesilen paranın tamamı kesintisiz iade edilir. 2 aydan sonra da istediğiniz zaman ayrılabilirsiniz; bu durumda birikiminizden getiriye göre stopaj kesilir ve devlet katkısının yalnızca hak ettiğiniz kısmını alırsınız. Ayrılma talebi emeklilik şirketine verilir. Adım adım anlatım: Zorunlu BES'ten nasıl çıkılır?
Zorunlu BES'te param hangi fonda?
Sisteme girdiğinizde paranız emeklilik şirketinin başlangıç fonuna yatırılır ve ilk 2 ay değiştirilemez. Bir yıl boyunca fon seçmezseniz birikiminiz otomatik olarak standart fona aktarılır ve siz değiştirene kadar orada kalır. 2. aydan sonra mobil uygulamadan yılda 12 kez fon dağılımınızı değiştirebilirsiniz.
Zorunlu BES'te hangi fonu seçmeliyim?
Bu, emekliliğe kalan sürenize ve risk toleransınıza bağlıdır; bu sayfa yatırım tavsiyesi vermez. Genel ilke şudur: emekliliğe uzun süre varsa daha yüksek riskli fonların dalgalanmasını tolere etmek daha kolaydır; emekliliğe yaklaştıkça düşük riskli fonlar ağırlık kazanır. Yukarıdaki tablo her profilin yıllara göre getirisini enflasyonla birlikte gösterir.
Zorunlu BES ile normal BES aynı mı?
İkisi de bireysel emeklilik sistemidir ama işleyişleri farklıdır. Zorunlu BES'e (OKS) işvereniniz sizi dahil eder, katkı payı maaşınızdan otomatik kesilir, şirket kesintisi alınmaz ve ek ödeme yapılamaz. Gönüllü BES'e kendiniz girersiniz, tutarı ve şirketi siz seçersiniz. İkisine aynı anda sahip olabilirsiniz. Devlet katkısı üst sınırı zorunlu BES sözleşmeleri ve gönüllü BES sözleşmeleri için ayrı ayrı uygulanır; yani gönüllü BES'te sınırı doldurmuş olmanız zorunlu BES'teki devlet katkınızı etkilemez.
İş değiştirirsem zorunlu BES'e ne olur?
Yeni işvereniniz de OKS kapsamındaysa birikiminiz yeni sözleşmenize aktarılır ve sistemde geçirdiğiniz süre korunur. Yeni işvereniniz kapsamda değilse, iş değişikliğini izleyen ayın sonuna kadar emeklilik şirketinize bildirerek mevcut sözleşmenize kendiniz ödeme yapmaya devam edebilirsiniz.
45 yaşın üstündeyim, zorunlu BES'e girebilir miyim?
45 yaşını doldurmuş çalışanlar otomatik olarak dahil edilmez, ancak 2022'deki düzenlemeyle talep etmeleri hâlinde işverenleri aracılığıyla sisteme girebilirler.
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) ne zaman başlayacak?
TES, mevcut OKS'nin işveren katkısını da içeren ikinci basamak bir emeklilik sistemine dönüştürülmesini hedefliyor. Cumhurbaşkanlığı yıllık programlarında 2026 hedefi yer alıyor; ancak Kasım 2026 itibarıyla TBMM'ye sunulmuş bir kanun teklifi bulunmuyor. Kesinti oranları ve işveren katkısı, olası bir kanunla netleşecek.
Kaynak: 4632 sayılı Kanun ek 2. madde ve Otomatik Katılım Sistemine ilişkin yönetmelikler; devlet katkısı %20 ve başlangıç katkısı 500 TL (Cumhurbaşkanı Kararı, RG 7 Ocak 2026, 1 Ocak 2026'dan geçerli); Emeklilik Gözetim Merkezi bilgilendirmeleri; fon verileri TEFAS/BEFAS, 2 Kasım 2026. Bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.